Duif verliest de macht over de poten: calciumgebrek bij legduivinnen
Een van je allerbeste legduivinnen zit ineens op de grond. Ze wil vliegen, maar het lukt niet.
Haar poten, die normaal stevig om de tak of de bodem van het hok klemmen, werken niet meer mee. Ze zakt door de poten, krabbelt wat, maar blijft liggen. Dit is een heftig scenario voor elke duivenhouder, en het roept direct vragen op. Wat is er aan de hand?
Is het een infectie? Een blessure? Vaak, en zeker bij een duif die net eieren heeft gelegd of op het punt staat, is de boosdoener een gebrek aan calcium.
Dit fenomeen, vaak 'verlamming van de leg' of calciumtekort genoemd, is een acute aandoening die snel moet worden aangepakt.
Je duif verletter letterlijk de macht over haar poten.
Waarom calcium zo cruciaal is voor je duif
Calcium is veel meer dan alleen het bouwmateriaal voor scherpe eierschalen. In het lichaam van een duif speelt het een hoofdrol bij twee essentiële processen: de botopbouw en de spierfunctie.
Zonder voldoende calcium kunnen zenuwsignalen niet goed worden doorgegeven aan de spieren. Dat is precies wat er gebeurt bij de duif die door de poten zakt. De spieren in de poten en vleugels kunnen niet meer goed samentrekken omdat de prikkeloverdracht wordt geblokkeerd.
Het is alsof de batterij van een elektrisch apparaat leeg is; de stroom komt niet meer door. De impact is het grootst bij leggende duivinnen.
Om één ei te produceren, haalt een duif een enorme hoeveelheid calcium uit haar lichaam.
Een gemiddeld ei bevat ongeveer 2 gram calcium. Als ze niet voldoende reserves heeft of niet genoeg opneemt uit haar voer, wordt er letterlijk calcium aan haar eigen botten onttrokken. Dit leidt tot een acute daling van het calciumgehalte in het bloed, met de verlammingsverschijnselen als gevolg. Dit is niet alleen pijnlijk en eng voor de duif, maar kan ook dodelijk aflopen als je niet ingrijpt.
De problemen beginnen meestal rond de leg of kort erna. De eerste symptomen zijn vaak subtiel.
De directe oorzaak: de leg en de eiproductie
Je ziet een duif die wat slomer is, minder eet, of misschien wat vreemd op de stok zit. Maar dan gaat het snel. De duif gaat op de grond zitten, ze trilt met de vleugels, en uiteindelijk kan ze haar poten niet meer gebruiken.
Ze ligt dan op de buik met de poten gestrekt achter zich, of ze krabbelt wat vooruit zonder echt te kunnen staan.
Dit is een spoedgeval. Het is geen ziekte die vanzelf overgaat; het is een fysiologisch tekort dat je actief moet oplossen. Een ander duidelijk teken is de ontlasting.
Bij een ernstig calciumtekort kan de ontlasting dun en waterig zijn, soms met stukjes onverteerd voer.
De spijsvertering werkt ook minder goed omdat de spieren in de darmwand ook minder functioneren. Let ook op de eieren die ze al heeft gelegd. Zijn de schalen zacht, misvormd of heel dun?
Dan was er al langer een tekort op komst. Je duif heeft haar reserves opgebruikt en komt nu zelf tekort.
Hoe je het calciumtekort herkent en bevestigt
Herkenning is de helft van de oplossing. Als je deze symptomen ziet, hoef je eigenlijk niet te twijfelen, vooral niet bij een duif die net een ei heeft gelegd of druk is met voeren.
De klassieke verschijnselen zijn: Hoewel het vaak glashelder is, kan een bezoek aan de duivendierenarts uitkomst brengen. Hij kan een bloedonderzoek doen om het calciumgehalte in het bloed (het calciumniveau) te meten.
- De 'verlamde' poot: De duif kan de poten niet of onvoldoende gebruiken om te staan of te lopen.
- Trillende vleugels: Een onwillekeurig trillen of fladderen met de vleugels, alsof ze probeert te compenseren.
- Verlamming van de kropspier: De krop voelt vol en zacht aan, maar de duif kan hem niet ledigen. Voedsel stapelt zich op.
- Algemeen slap en lusteloos: De duif zit in een hoekje, ogen kunnen dichtgeknepen zijn, en ze reageert minder.
Dit bevestigt de diagnose en sluit andere oorzaken uit, zoals een bacteriële infectie of vergiftiging. Net als bij het voorkomen van herbesmetting is de behandeling meestal zo direct dat je vaak al begint met de eerste hulp voordat je de uitslag hebt.
Als je duif door de poten zakt, moet je direct handelen. Haal de duif uit het hok en zet haar in een warme, donkere en rustige kooi.
De behandeling: Eerste Hulp bij acute verlamming
Leg haar op een zachte ondergrond, zoals een handdoek. Zorg dat ze niet verder kan vallen of haar vleugels kan beschadigen. Het doel is om de stress te verlagen en de spieren tot rust te brengen. De volgende stap is het toedienen van calcium.
Dit moet in een vorm zijn die snel wordt opgenomen. Vloeibaar calcium is hier het beste voor.
Een product zoals Calcivet of Calcium-Plus van Vetafarm is ideaal. Je kunt dit direct in de snavel druppelen. Volg de dosering op de verpakking, maar bij een acute crisis mag je de eerste dosis wat hoger geven.
Geef bijvoorbeeld 5 tot 10 druppels, afhankelijk van de grootte van de duif.
Herhaal dit na een uur. Je zult vaak al verbetering zien binnen een paar uur. Daarnaast is het belangrijk om de krop te controleren.
Als de krop vol zit met voer dat niet wordt verwerkt, kun je deze voorzichtig masseren.
Gebruik hierbij een druppeltje olijfolie om de boel soepel te houden. Masseer zachtjes van boven naar beneden om het voer vloeibaar te maken en door te laten stromen. Als dit niet lukt, is het raadzaam om de dierenarts te bellen. Soms moet de krop via een sonde worden geleegd, waarna het gebruik van Colombine Tea kan helpen bij een natuurlijke reiniging.
Preventie: Voorkomen is beter dan genezen
Natuurlijk wil je dit nooit meemaken. Voorkomen is dus het devies. De basis ligt in een goed dieet.
Een legduif heeft in de aanloop naar de leg en tijdens de leg een specifieke behoefte.
Zorg dat je vanaf ongeveer 4 weken voor het legseizoen overstapt op een uitgebalanceerd legkorrelmengsel. Dit bevat de juiste verhouding eiwitten, vetten en mineralen, waaronder voldoende calcium.
Los calcium mag nooit ontbreken. Zorg altijd voor vrije toegang tot grit en maagkiezel. Grit bevat diverse mineralen en spoorelementen, waaronder calcium.
De duif neemt dit naar behoefte op. Daarnaast is het slim om losse, ruwe calciumbronnen aan te bieden, zoals Calciumblokken of een schaaltje met Piksteentjes.
Een merk als Versele-Laga heeft speciale 'Oropharma Calciumblokken' die goed werken. Hang deze in het hok zodat de duiven er altijd bij kunnen. De prijs voor zo'n blok ligt rond de €5,- tot €7,-. Een andere, vaak vergeten factor is vitamine D3.
De juiste producten en hun prijsklasse
Zonder voldoende D3 kan de duif geen calcium opnemen uit de darmen. Het is als een sleutel die het slot van de calciumopname open draait.
Zorg voor voldoende natuurlijk zonlicht of gebruik een UV-lamp in de duivenkast.
Als je binnenshuis fokt, is een speciale UV-lamp voor vogels een goede investering (rond €25,-). Ook kun je D3 toevoegen aan het drinkwater of via een multivitamine-supplement, zoals Avitron of Patho Prevent. Goed materiaal hoeft niet duur te zijn, maar het moet wel goed zijn. Hieronder een overzicht van producten die je in de schuur moet hebben liggen:
- Vloeibaar calcium (Acute hulp): Merk: Vetafarm Calcivet of Dophilus. Prijs: €10,- tot €15,- voor 100ml. Dit is een absolute must-have voor de EHBO-doos.
- Losse mineralen/grit (Preventief): Merk: Versele-Laga Grit of Grit-Mix. Prijs: €3,- tot €6,- per kilo. Zorg dat dit altijd beschikbaar is, vooral tijdens de rui en leg.
- Calciumblok (Preventief): Merk: Oropharma Calciumblok. Prijs: €5,- tot €7,- per stuk. Makkelijk op te hangen en slijt langzaam.
- Legkorrel (Basisvoer): Merk: Beyers of Versele-Laga. Prijs: Onge