Symptomen van een tekort aan vitamine E en selenium bij kweekduiven
Een topduif die in de kracht van zijn leven plotseling mank loopt, spierzwakte vertoont of zelfs helemaal niets meer wil eten.
Het voelt als een drama op het hok. Voordat je in paniek raakt of naar de zwaardere middelen grijpt, is het slim om naar de basis te kijken: voeding. Vaak zit ’m ’m in de kleinste details.
Vitamine E en selenium zijn twee van die essentiële bouwstoffen. Zonder hen loopt alles spaak, vooral tijdens de zware kweek en de vliegtraining.
Je hoeft geen dierenarts te zijn om een tekort te herkennen, je moet alleen weten waar je op moet letten.
Dit zijn de signalen die je duiven je sturen. Herken je ze op tijd, dan kun je met simpele middelen de schade beperken en je kweek weer op de rails krijgen. We duiken in de wereld van deze cruciale voedingsstoffen en wat ze voor jouw vliegers betekenen.
Waarom deze twee onmisbaar zijn
Stel je vitamine E voor als de bodyguard van de cellen en selenium als de handlanger die zorgt dat die bodyguard zijn werk kan doen. Samen beschermen ze het lichaam van je duif tegen vrije radicalen, die kleine agressieve deeltjes die ontstaan bij zware inspanning.
Denk aan een zware vlucht vanuit Bordeaux of een intensieve trainingssessie. Je duif produceert dan afvalstoffen die schade kunnen aanrichten aan spieren en organen.
Zonder deze beschermers herstelt een duif minder snel, wordt hij sneller ziek en presteert hij onder zijn niveau. Voor kweekduiven is het nog belangrijker. Een embryo in het ei is volledig afhankelijk van de reserves die de moeder in het eigeel stopt.
Zit daar onvoldoende vitamine E of selenium in, dan ontstaat er een misvorming of de embryo sterft af voordat het goed en wel is begonnen. Je ziet dan ineens veel dooierresten of dode eitjes. Kortom: het is de motorolie voor je duivenmachine. Zonder smeer loopt de motor vast.
De symptomen: wat je echt ziet
Een tekort aan vitamine E en selenium (vaak samen) geeft een specifiek beeld dat je niet snel met iets anders verward.
Het begint vaak subtiel, maar kan snel escaleren. De meest bekende aandoening is spierdystrofie, oftewel 'slijmziekte'. Je duif ziet er slungelig uit, beweegt stijf en heeft duidelijk moeite met opvliegen.
De vleugels hangen wat slap, alsof de spierspanning weg is. Kijk goed naar de hals.
Een duif met een tekort kan de hals niet normaal strekken of draaien.
Hij houdt 'm scheef of laat 'm zelfs hangen. Soms zie je ook bevingen of spierkrampen. De ogen worden dof en de duif ziet er lusteloos uit, alsof hij constant moe is. In extreme gevallen kan de duif niet meer op de poten staan en gaat hij languit liggen.
Dit zijn geen tekenen van ouderdom, maar van een ernstig gebrek aan essentiële bouwstoffen. Bij jonge duiven die net uit het ei komen, zie je dat ze niet goed groeien.
Ze blijven kleiner dan nestgenoten, zijn slap en kunnen soms niet eens goed happen naar het voer dat de ouders aanbieden. De veren groeien slecht en zien er dof uit. Als je deze signalen bij meerdere duiven op het hok ziet, is het tijd om direct in te grijpen.
Herkenbare signalen op een rij
- De duif vliegt niet meer of zeer moeizaam.
- Spierzwakte, met name in de hals en vleugels.
- Stijve gang, mank lopen of 'spreidstand' van de poten.
- Geen eetlust en snel gewichtsverlies.
- Slappe veren en een doffe oogopslag.
- Bij jonge duiven: groeiachterstand en misvormingen.
De oorzaken: hoe ontstaat het?
Een tekort ontstaat niet zomaar. Het zit 'm vaak in de kwaliteit van het voer.
Selenium is een bodemmineraal. Als de grond waarop de granen groeien arm is, bevat het voer van jouw merk ook weinig selenium. Veel standaard mengelingen, zoals de basisvoeders van Versele-Laga of Beyers, zijn al redelijk gesupplementeerd, maar als je losse granen koopt of als je duiven heel zwaar belast, is dat niet genoeg.
Vooral in Nederland en delen van België is de bodem van nature arm aan selenium.
Vitamine E is een vitamine dat in vetten zit. Het breekt af als het te lang licht, warm of zuurstof staat. Als je oud voer geeft, of voer dat verkeerd is opgeslagen (bijvoorbeeld in een schuur zonder ventilatie), is de vitamine E grotendeels verdwenen. Je voert dan wel, maar de duif krijgt de bouwstof niet binnen.
Ook een te hoog vetgehalte in het voer zonder extra vitamine E kan problemen geven. Tijdens de rui of de kweek heeft een duif een stuk meer nodig; een tekort kan zelfs leiden tot een duif die eieren zonder schaal legt. Als je niet bijvoert, putten ze hun reserves snel leeg.
Let op: Combineer je het voeren van magere voeding met zware training? Dan loop je het grootste risico. De verbranding is hoog, de bescherming laag.
Oplossingen en producten: wat werkt?
Gelukkig is het makkelijk op te lossen. Je hoeft niet meteen de duurste dierenarts in te schakelen. De meeste problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon als je de aanvulling op orde brengt.
Er zijn verschillende producten in de handel die specifiek zijn ontwikkeld voor duiven.
Een klassieker is Ornibac van Vetplus. Dit is een drank die je aan het water geeft.
Het bevat vitamine E, selenium en B-vitamines. Ideaal na een zware vlucht of bij de eerste tekenen van spierzwakte. Een flesje van 250 ml kost ongeveer €12,- tot €15,-.
Voor de dagelijkse ondersteuning of tijdens de kweek werken oliesupplementen vaak beter omdat ze beter opgenomen worden. Belgaran (van Versele-Laga) is een olie met vitamine E en selenium, vaak verrijkt met vitamine A en D3.
Je mengt dit door het voer. Een fles van 500 ml kost rond de €15,- à €20,-. Dit is ideaal om te geven vanaf het moment dat de eieren gelegd worden tot en met het spenen van de jongen. Zorg dat je altijd een fles in de kast hebt staan.
Een ander bekend product is Aviform E-Se. Dit is een olie die je over het voer spuit.
Werkt zeer effectief en is zuinig in gebruik. Een flesje van 250 ml kost ongeveer €10,- tot €12,-.
Als je duiven echt symptomen vertonen, is het verstandig om te kiezen voor een drank (zoals Ornibac) of een natuurlijke kruidenmix voor duiven voor een snelle boost, en daarna over te stappen op een olie voor de onderhoudsdosis. Vergeet niet dat je bij extreme hitte beter geen olie over het voer kunt doen (het ranzig wordt), maar dan de drank aan het water geeft.
Prijsindicaties in de winkel
- Ornibac (250ml): Rond €14,00 Belgaran (500ml): Rond €18,00
- Aviform E-Se (250ml): Rond €11,00
- Multi-Vitamine complex (per liter): Rond €15,00
Praktische tips voor op het hok
Voorkomen is beter dan genezen. Zorg dat je voer vers is.
Koop niet te veel in één keer, maar liever vaker een kleine voorraad. Berg het op in een koele, donkere en droge ruimte. Voer je met losse granen?
Wees dan extra alert op de kwaliteit. Als je duiven er slecht op reageren, wissel dan van leverancier.
Geef tijdens de kweek en de rui standaard een oliesupplement. Doe dit altijd over het voer op een dag dat je bijvoert met eivoer of vet. De olie hecht zich aan het voer en wordt beter opgenomen. Geef het nooit zomaar los in het water, tenzij het een specifieke drank is; denk hierbij aan vloeibare vitamines voor je duifjes.
Olie in het water maakt het vies en de duiven drinken het niet. Let op de dosering.
Meer is niet altijd beter. Volg de instructies op de verpakking. Bij een acuut tekort mag je de eerste dagen iets meer geven, maar bouw het daarna af.
Zie je na een week geen verbetering? Schakel dan een duivendierenarts in.
Soms zit er meer achter dan alleen een vitaminetekort. Denk bijvoorbeeld aan het belang van magnesium tegen spierkrampen. Maar meestal herstellen je duiven snel en kun je ze weer fit de lucht in sturen voor de volgende wedvlucht.