Behandeling van duivenpokken met zilvernitraat of jodiumtinctuur
Je zit 's morgens vroeg bij de hokken, koffie in de hand, en je ziet 'm zitten: jouw jonge duifje.
Ooit zo’n rimpelige neus, nu een trots beestje. Maar dan merk je het: een vies plekje op de snavel, korstjes rond de ogen, misschien zelfs op de poten. Je hart zakt een beetje in je schoenen. Pokken.
Het is een klassieker in de duivensport, vooral bij de jonge duiven net na het wisselen. Het zit in de lucht, vooral als het wat vochtig is of als de duiven net terugkomen van een zware vlucht.
Je wilt je duifje snel en goed helpen, zonder meteen naar zware middelen te grijpen.
Het oude vertrouwde zilvernitraat of een goede jodiumtinctuur is dan je beste vriend. Laten we eens rustig doornemen hoe je dat slim aanpakt, zonder poespas.
Waarom die pokken nu net bij jouw duiven opduiken
Pokken is een virus. Punt. Het verspreidt zich via de lucht, via contact tussen duiven, en soms via de verzorger zelf.
Vooral jonge duiven die net hun nest verlaten hebben of net uit de rui komen, zijn gevoelig. Ze zijn wat kwetsbaarder. Als je duivensport bedrijft en je duiven komen van een zware vlucht, hun weerstand ligt op het nulpunt, dan grijpt het virus zijn kans.
Je ziet het vaak in het najaar of het vroege voorjaar. Een plekje op de snavel is het begin.
Laat je het lopen, dan kan het uitgroeien tot lelijke korsten die het eten en drinken bemoeilijken. En dat wil je niet. Je wilt dat je duif fit is, voor de volgende vlucht of voor het kweekseizoen. De klassieke vorm is die snavelpokken.
Maar het kan ook op de poten zitten (voetpokken) of als een soort wratjes op het lichaam. De snavelpok is het meest hinderlijk.
Die korst kan zo dik worden dat je duif niet meer kan eten. En als hij niet eet, sterft hij niet direct, maar hij wordt zwak en dat is het begin van het einde. Dus, vroeg signaleren is het halve werk.
Een klein wit plekje, een beetje roodheid... meteen handelen. En voor de sportduiven die je straks weer op de overnachtvlucht wilt gooien, is het essentieel dat ze vrij zijn van virussen.
Een pokkeninfectie kost energie, energie die ze nodig hebben voor die 700 kilometer.
Zilvernitraat: de cauteriserende krachtpatser
Zilvernitraat is een oud en beproefd middel. Je kent het misschien van vroeger, de zilvernitraatstift.
Het is een stof die het weefsel doodt (cauteriseert) op de plaats waar je het aanbrengt.
Daardoor drogen de pokken korsten uit en vallen ze er sneller af. Het doodt ook bacteriën. Je kunt het kopen als stift of als poeder dat je oplost.
De stift is het makkelijkst, bijvoorbeeld de Lapisstift. Die heb je voor een euro of 10 tot 15. Je kunt ook zilvernitraatpoeder kopen, bij de betere dierenspeciaalzaak of via een online groothandel voor duivenliefhebbers. Reken op zo’n €20 voor een potje van 5 gram, dat gaat jaren mee.
Hoe gebruik je het? Eerst maak je de korst zacht.
Doe een drupje water of zalf op de pok en wacht even. De korst wordt week.
Dan kun je voorzichtig de losse korst wegnemen met een pincet. Doe dit voorzichtig, je wilt het bloed niet laten vloeien. Daarna stip je met de zilvernitraatstift de blootliggende plek aan.
Niet te hard drukken, het is bijtend. Je ziet de plek wit worden. Dat is normaal.
De bedoeling is dat het wondje nu schoon wordt en uitdroogt. Doe dit maximaal 1 of 2 keer per dag. Doe het niet vaker, want het kan het weefsel te veel aantasten.
Je wilt genezen, niet verbranden. Er zitten nadelen aan zilvernitraat.
Het maakt het weefsel zwart. Dat is even schrikken, maar het hoort erbij.
Het is het bewijs dat het werkt. Ook kan het jeuken, waardoor de duif gaat krabben en de boel open trekt. Houd de duif in de gaten.
Soms is het verstandig om een duivenkap te gebruiken, zodat hij niet bij zijn snavel kan. Vooral bij jonge duiven die onrustig zijn. De stift is fel en kan ook je eigen huid verbranden, dus draag handschoenen. En pas op dat je niet in de ogen van de duif prikt.
Het is een agressief middel, maar wel effectief. Voor de sportduif die snel weer fit moet zijn, kan het de snelste weg zijn naar een schone snavel.
Jodiumtinctuur: de desinfecterende klassieker
Jodiumtinctuur, of beter nog, de bruine jodium (tinctura jodi), is het andere paard in de strijd.
Het is minder agressief dan zilvernitraat en werkt vooral desinfecterend. Het droogt de pokken ook uit, maar op een mildere manier. Je kunt het kopen bij de apotheek of drogist, maar let op: de jodium die je in de winkel vindt (Betadine) is vaak jodiumcomplex, dat is minder geschikt.
Je wilt de echte bruine jodiumtinctuur. Die is vaak te koop bij de duivenspeciaalzaak, zoals bij Vermeer of via de groothandel.
Een flesje van 100 ml kost rond de €8 tot €12. Dat is spotgoedkoop en gaat lang mee.
De werking is simpel. Jodium is een antisepticum. Het doodt de virussen en bacteriën op het huidoppervlak. Het trekt ook licht in de huid.
Je brengt het aan met een wattenstaafje of een zachte kwast. Eerst maak je, net als bij zilvernitraat, de korst zacht.
Verwijder de losse delen. Dan smeer je de blootliggende plek in met de jodiumtinctuur. Het zal branden, dat is normaal.
De duif kan even schrikken. Het kleurt oranje/bruin. Laat het drogen en let ook op symptomen zoals gezwollen oogleden bij jonge duiven als onderdeel van de algemene verzorging.
Doe dit 2 tot 3 keer per dag. Het voordeel is dat het weefsel niet zwart wordt en minder snel littekens geeft. Ideaal voor jonge duiven die nog moeten groeien. Let daarbij ook op de algehele conditie; zo is het belangrijk dat je een vitamine B12 tekort herkent bij je kroost, zeker als er sprake is van heksenmelk, of voor duiven die je wilt showen.
Er zijn wel een paar dingen om rekening mee te houden. Jodium is vlekkend.
Pas op voor je kleding en het hok. Het is verstandig om het buiten de ren te doen of onder een stuk karton. Ook kan het te veel gebruikt leiden tot irritatie, dus houd het bij 2 a 3 keer per dag.
Het is minder 'hard' dan zilvernitraat, dus het duurt soms een dagje langer voordat de korst volledig weg is. Voor de fanatieke wedstrijdvluchter is dat soms een nadeel; je wilt je duif zo snel mogelijk weer topfit hebben. Maar voor de kweekduif of de jonge duif die rustig de tijd heeft, is jodium een uitstekende, zachte keuze.
De keuze: welk middel kies je voor jouw situatie?
Het hangt er echt van af wat je ziet en wat je doel is.
Zie je een klein plekje, net ontstaan? Dan is jodium vaak voldoende.
Smeer het 3 keer per dag en de boel droogt op. De duif merkt er weinig van en kan gewoon door met trainen. Zie je een dikke, oude korst die al maanden zit en het eten belemmert? Dan is zilvernitraat je vriend.
Even de boel schoonmaken en dan met de stift erop. Binnen een dag of twee is de korst hard en valt eraf.
Je moet wel durven, het is een drastische ingreep. Prijs speelt ook een rol. Een potje zilvernitraatpoeder (€20) of een stift (€12) is een eenmalige investering.
Jodiumtinctuur (€10) is dat ook. Beiden zijn voor de serieuze liefhebber een basis in de medicijnkast.
Als je veel jonge duiven hebt of in een vochtig gebied woont, heb je beide nodig.
De een voor de lichte gevallen, de ander voor de hardnekkige. Sommige oude garde zweert bij zilvernitraat voor alles. Anderen, met name de moderne sporters, gebruiken liever jodium om littekens te voorkomen.
Probeer beide uit op een losse duif en kijk wat jij prettig vindt werken. Denk ook aan de duif zelf.
Een rustige, volwassen duif laat zich makkelijker behandelen dan een wild jong, waarbij een goede weerstand voor jonge duiven essentieel is voor een vlot herstel.
Bij een jonge duif die je net uit het nest hebt, kun je beter kiezen voor jodium. Het is minder pijnlijk en de kans dat hij zichzelf open krabt is kleiner. Zilvernitraat kan jeuken.
Als je dan geen kap kunt of wilt gebruiken, maak je het alleen maar erger. Dus, bekijk het beest, bekijk de pok en kies je wapen. Beide werken, mits je het goed en regelmatig doet.
Stappenplan: zo pak je het aan in de praktijk
Om het je makkel