De gevaren van een te vroege rui bij jonge duiven voor de vluchten
Een jonge duif die net begint met ruien op het moment dat de vliegtrainingen starten, dat is een rampscenario voor elke liefhebber.
Je ziet het vaak over het hoofd genomen worden, maar het is één van de grootste valkuilen voor beginnende en zelfs ervaren spelers. Je hebt maandenlang gezwoegd om die jonge garde klaar te stomen, en net als je denkt dat ze er klaar voor zijn, verdwijnt de kracht uit hun vleugels omdat hun lichaam in de overlevingsmodus schiet. Dit gaat niet alleen over veren missen; het gaat over de fundamentele energiehuishouding van je duif.
Wat is een te vroege rui eigenlijk?
Laten we even helder hebben over wat we praten. Een jonge duif rui normaal gesproken zijn nestveren tussen de 6e en 8e levensmaand.
Dit is het moment waarop hij van zijn jeugdjas naar zijn volwassen verenkleed gaat. De grootste vleugelpennen (de 10 primaires en 10 secondaires) en de staartpennen moeten hierbij zo uniform mogelijk wisselen.
Een te vroege rui, dat is wanneer die processen opduiken voordat het vliegseizoen goed en wel is begonnen of terwijl de duiven al aan het trainen zijn. Stel je voor: je duif is 4 tot 5 maanden oud. Je bent net begonnen met de eerste vluchten, misschien de Midfond of de Vitesse. In plaats van al zijn energie te steken in spieropbouw, uithoudingsvermogen en het aanmaken van glycogeen (de brandstof voor de vlucht), gebruikt zijn lichaam die kostbare brandstof om nieuwe pennen te groeien.
Penontwikkeling is een biologische fabriek die continu energie slurpt. Je duif zit dan letterlijk in de 'ruifase' terwijl hij 'vliegfase' zou moeten draaien.
Er is een duidelijk verschil tussen normale jeugdrui en die vervelende vroege rui. De normale jeugdrui verloopt vaak wat rommelig, maar in een redelijk tempo. De vroege rui stagneert vaak, of treft specifieke pennen op momenten dat het niet uitkomt.
Je ziet dan duiven met half gesloten pennen of gaten in de vleugelstructuur tijdens de training. Dat is een direct signaal dat de interne klok van de duif ontregeld is door omgevingsfactoren of voeding.
Waarom dit je duivenvlucht vernietigt
De impact op de prestaties is direct en meedogenloos. Een duif die in de rui zit, kan simpelweg niet topfit zijn.
Het is biologisch onmogelijk. Je lichaam maakt keuzes. Als het moet kiezen tussen energie steken in spierherstel na een training of energie steken in de groei van een nieuwe pen, wint de pen bijna altijd omdat dit essentieel is voor de basisgezondheid en warmteregulatie.
Denk aan de aerodynamica. Een gat in de vleugel, of een pen die half loslaat, creëert turbulentie.
Tijdens een vlucht van 500 kilometer betekent elke extra weerstandsfrictie dat de duif harder moet werken. Hij verbrandt meer vet, raakt eerder uitgedroogd en komt als een van de laatsten thuis, of verdwaalt zelfs. Ik heb duiven zien terugkomen van een kortelingsvlucht (bijvoorbeeld 150 km) waarvan de conditie prima was, maar door een plotselinge rui van de 6e of 7e primaire veer waren ze compleet uit het lood geslagen en deden ze er twee keer zo lang over.
Het gaat ook over het immuunsysteem. Rui is stressvol voor een dier.
De energiereserves worden aangesproken, waardoor de weerstand daalt. Een duif die net een veer heeft afgestaan en er een aan het vormen is, is gevoeliger voor bacteriële infecties in de luchtwegen.
Zodra je dan de duiven gaat spelen, loop je het risico dat ze makkelijk besmet raken met bijvoorbeeld ornithose of mycoplasma. Je gooit dan niet alleen punten weg, maar riskeert ook de gezondheid van je hele hok.
Een duif die ruit, vliegt niet. Een duif die vliegt, mag niet ruiten.
De oorzaken: Hoe ontstaat die vroege rui?
Het is makkelijk om alles op de genetica te gooien, maar vaak zijn het de omgevingsfactoren die de boosdoener zijn.
De belangrijkste oorzaak is licht. Onze duiven zijn gevoelig voor daglengte. Als je in januari of februari al fel licht geeft met lampen, zodat de duiven vroeg broeden, zet je de interne klok op scherp.
Zodra de jongen uit het ei komen en de dagen lengten, of als je de verlichting te vroeg uitzet, kan dit een rui-trigger zijn. Er zijn immers duidelijke verschillen in het ruiproces bij jonge duiven die nog niet uitgegroeid zijn. Voeding speelt ook een enorme rol.
Veel liefhebbers geven te veel eiwitrijk voer in de winter of vroege voorjaar.
Te veel eiwit (zoals in erwten of vlas) stimuleert de stofwisseling en kan de rui opwekken. Als je de jonge duiven die net uit het nest zijn te veel krachtvoer geeft met een hoog percentage eiwit, terwijl ze nog groeien, loop je het risico dat ze te vroeg in de rui schieten. Dit is ongunstig als je juist de rui bij jonge duiven vertragen wilt voor de late vluchten. Daarnaast is er de temperatuur.
Een plotselinge temperatuurswisseling kan ook een trigger zijn. Denk aan een koude week gevolgd door een extreem warme week.
Of het slecht onderhouden van het hok. Als het hok te vochtig is of tocht trekt, heeft de duif het koud. Hij zal proberen zijn verenkleed te vernieuwen om beter geïsoleerd te raken. De invloed van omgevingstemperatuur op de vorming van het verenpak is groot; een droog, tochtvrij hok is dan ook essentieel om de rui onder controle te houden.
Herkenning: Hoe ziet een vroege rui eruit?
Je moet je duiven goed in de gaten houden. Ga er elke dag even bij zitten en pak ze voorzichtig vast. Controleer de vleugels.
Wat je wilt zien is een gesloten vleugel. Geen gaten. De pennen moeten strak in het veerkanaal zitten en niet wiebelen. De klassieke signalen van een vroege rui bij jonge duiven (die eigenlijk nog hun nestveren zouden moeten hebben of net volwassen zijn geworden): Als je deze signalen ziet vlak voor een inkorfming, moet je keuzes maken.
- De staart: Als de staartpennen eruit vliegen voordat de duif 7 maanden oud is, is dat een slecht teken. De staart is cruciaal voor de stabiliteit.
- De slagpennen: Controleer vooral de laatste 3 of 4 grote pennen aan de vleugelpunt. Als die losser zitten of al vervangen zijn terwijl de rest vastzit, heb je een disproportionele rui.
- De nek: Veel duiven beginnen met ruien aan de nekveren. Als je in september/oktober al kale plekken in de nek ziet bij jonge duiven die net gevlogen hebben, wees dan alert.
- Algehele look: Een duif die ruit ziet er vaak slordig uit. De veren liggen niet strak tegen het lichaam. De duif voelt ruw aan.
Strategieën: Wat te doen?
Voorkomen is beter dan genezen, maar soms overkomt het je. Hoe ga je ermee om?
1. Selectie op het hok: Duiven die structureel vroeg ruien, horen niet op je weduwhok. Ze geven dit vaak door aan hun nakomelingen.
Als je merkt dat een jaarling of tweejarige voortdurend in de rui schiet tijdens het seizoen, is het een kandidaat voor de verkoop of de kweek.
Je wilt duiven die in de zomer hard vliegen en pas in de herfst beginnen met ruien. Om te zorgen dat ze hun vleugels intact houden, moet je weten hoe je kunt voorkomen dat duiven pennen trekken tijdens het vliegseizoen. 2. Voerbeheer: Pas je voersamenstelling aan. Zodra je merkt dat de rui opsteekt (bijvoorbeeld in juli of augustus), schakel over op een lichter mengsel. Minder erwten, meer maïs en haver.
Geef supplementen die de rui ondersteunen, zoals een rui-mengsel, extra mineralen of gezonde oliën en vetten. Producten van merken als Beyers of Versele-Laga (Cavalor) hebben specifieke rui-korrels die helpen bij de verenontwikkeling zonder de stofwisseling te zwaar te belasten.
Een zak van 20 kg kost ongeveer €35 - €45. 3. Lichtmanagement: In de winter, rond januari, beginnen veel spelers met licht om vroeg te kweken. Zorg dat je hiermee stopt op het moment dat de jongen uitvliegen.
Laat de natuurlijke daglengte zijn werk doen. Als je de duiven wilt spelen tot laat in het seizoen, beperk het kunstlicht dan tot maximaal 14 uur per dag en bouw het geleidelijk af.
4. Supplementen: