De rui bij jonge duiven: verzorging tijdens het kwetsbare pieper-stadium
De rui is voor jonge duiven een intense periode. Ze verliezen hun zachte donsveertjes en krijgen hun eerste echte vluchtveren.
Dit proces kost enorm veel energie en bouwstoffen. Jouw jonge duifjes zijn nu extra kwetsbaar, zeker als ze ook al beginnen met trainen of meedoen aan korte inkorvingen.
Je wilt natuurlijk dat ze sterk en gezond hun eerste echte vluchten maken. Als fokker merk je snel of er iets mis is. Een jonge duif die tijdens de rui verzwakt, loopt snel achterop.
Je ziet dan minder activiteit in de hokken en minder eetlust. Goede verzorging tijdens deze fase is het beste wat je kunt doen voor je toekomstige wedstrijdtoppers.
Wat is de rui precies bij jonge duiven?
De rui is het proces waarbij een jonge duif zijn babyveren (dons) verwisselt voor definitieve vluchtveren. Bij jonge duiven begint dit meestal rond de leeftijd van 5 tot 6 weken.
De eerste veren die doorkomen zijn de slagpennen en de staartveren. Dit is een zwaar lichamelijk proces.
De duif maakt nieuwe veren aan met behulp van eiwitten en vetten. Dit gaat ten koste van de reserves in het lichaam. Tegelijkertijd groeit het skelet nog en het jonge duifje moet wennen aan vliegen.
Het is dus een combinatie van groei, energieverbruik en aanpassing. Als je hierop inspeelt, voorkom je problemen.
Waarom dit stadium zo gevoelig is voor jonge duiven
Een jonge duif in de rui heeft letterlijk een dubbele belasting. Het lichaam bouwt nieuw weefsel op (veren) terwijl het ook nog moet groeien en energie moet steken in dagelijkse activiteiten.
Als je jonge duiven nu al kort laat trainen of inkorven, kan dit ten koste gaan van de kwaliteit van het verenkleed. Veren die in de rui doorkomen, zitten de rest van het vliegseizoen aan de duif. Een slechte start geeft een zwakke veerstructuur.
Je merkt dit later bij wedvluchten: een duif met minder kwaliteit veren vliegt minder efficiënt en is gevoeliger voor weersomstandigheden.
Goede zorg nu betaalt zich later uit in betere prestaties. Daarnaast is het immuunsysteem van een jonge duif in de rui iets minder stabiel. De energie die naar de veren gaat, gaat minder naar afweer. Dit maakt ze gevoeliger voor infecties of parasieten.
De fysiologie achter de veerontwikkeling
Een schone omgeving en goed voer zijn dus essentieel. Elke veer groeit vanuit een veerzakje in de huid.
Bij een jonge duif zitten deze zakjes nog in de beginfase. De aanmaak van keratine (het bouwstof voor veren) verloopt het beste bij een stabiele lichaamstemperatuur en voldoende bouwstoffen. Je ziet dat jonge duiven in de rui vaak meer rust zoeken.
Ze zitten minder op de stokken en meer op de grond of in de nestbak.
De volgorde van de rui is belangrijk. Eerst komen de slagpennen (de grote vleugelveren), dan de staartveren en daarna de rest van het lichaamsverenkleed. Een onregelmatige rui kan wijzen op stress of ziekte. Als fokker let je hierop om op tijd bij te sturen.
Voeding: de bouwstoffen die je jonge duif nu nodig heeft
Normaal voer je jonge duiven misschien een standaard mengeling. Tijdens de rui moet je het menu aanpassen.
Eiwitten zijn nu het allerbelangrijkst. Zonder voldoende eiwit kan de duif geen nieuwe veren aanmaken.
Kies voor een kwalitatief jonge duiven mengsel met extra hoog eiwitgehalte, zoals de ‘Super Young’ mengeling van Beyers of de ‘Jonge Duif’ van Versele-Laga. Voeg dagelijks een beetje toevoegmiddel toe dat de verengroei ondersteunt. Een goed middel is ‘Oropharm’ of ‘Pigeon Health’ met extra zwavel en methionine.
Een dosering van 1 theelepel per kilo voer is voldoende. Geef dit dagelijks, maar wissel af met een dag zonder toevoegmiddel om de nieren te sparen. Vergeet de vetten niet. Vetten leveren energie voor de verenproductie.
Een mengeling met ongeveer 5% olie is ideaal. Je kunt ook een scheutje lijnzaadolie (bijv. van de Action of een duivenspeciaalzaak) over het voer doen.
Doe dit niet te veel, want te veel vet maakt de duiven lui. Een maatlepel van 20 ml per kilo voer is genoeg.
Supplementen die echt werken
Naast goed voer zijn er specifieke supplementen die de rui ondersteunen. Denk aan een multivitaminecomplex voor duiven, zoals ‘Orni’ van Pigeon Health. Dit geef je 2 keer per week, verdund in het drinkwater.
Een flesje van 250 ml kost ongeveer €12 en is genoeg voor een heel seizoen.
Een ander product is ‘Calcium’ in poedervorm. Jonge duiven hebben calcium nodig voor de veren en de botten. Een verpakking van 500 gram kost rond de €8.
Geef dit 1 keer per week door het voer. Let op: geef calcium nooit tegelijk met een multivitamine in het water, want de opname kan minder zijn.
Verzorging en huisvesting tijdens de rui
Een jonge duif in de rui voelt zich het prettigst in een rustige omgeving. Zorg dat het hok niet te vol is.
Een teveel aan jonge duiven zorgt voor stress en concurrentie om voer.
Probeer een groep van 10 tot 15 jonge duiven per hok te houden. Dit geeft ze genoeg bewegingsruimte zonder dat ze elkaars veren beschadigen. De temperatuur in het hok is belangrijk.
Een jonge duif verliest sneller warmte als hij in de rui is, omdat hij minder dons heeft. Zorg voor een stabiele temperatuur tussen de 15 en 20 graden.
Als het koud is, kun je een infraroodlamp van 150 watt gebruiken (kost rond de €25). Hang deze op een veilige hoogte, zodat de duiven niet verbranden. Hygiëne is nu extra cruciaal. Veren die uitvallen kunnen bacteriën en parasieten vasthouden.
Maak de nestbakken en de zitstokken dagelijks schoon met een vochtige doek.
Parasieten bestrijden
Gebruik een milde ontsmettingsmiddel, zoals ‘Pigeon Care’ spray (€10 per fles). Vermijd agressieve chemicaliën, die kunnen de luchtwegen van de jonge duiven irriteren. Veermijten en bloedluis zijn een plaag tijdens de rui.
Ze voeden zich met de huid en veren van de duif. Regelmatig baden tijdens de rui helpt hierbij; controleer daarom elke week de veren en de huid van je jonge duiven.
Zie je kleine witte stipjes of rode vlekken? Dan is het tijd om in te grijpen. Gebruik een preventief middel zoals ‘Pestosan’ of ‘Mite Stop’ (€15 per verpakking).
Dit spuit je in de hoeken van het hok en op de stokken. Doe dit elke 2 weken.
Als er al een besmetting is, moet je de duiven ook behandelen met een spray of bad.
Een duivenbad met azijnwater (1 deel azijn op 10 delen water) helpt ook tegen jeuk.
Training en wedvluchten: hoe ver met jonge duiven in de rui?
Veel duivenliefhebbers vragen zich af of ze jonge duiven kunnen inkorven tijdens de rui. Het antwoord is: liever niet.
Een jonge duif die net in de rui zit, heeft alle energie nodig voor de verengroei. Een vlucht, zelfs een korte van 50 km, kan de rui vertragen of de veren beschadigen. Wacht tot de jonge duif minimaal 2 slagpennen en de staartveren volledig heeft afgewisseld.
Dit is meestal rond de 10 tot 12 weken leeftijd. Begin dan met korte trainingen van 5 tot 10 km.
Bouw dit langzaam op. Een jonge duif die goed in de rui zit, zal tijdens de training actiever zijn en sneller terugkomen. Let hierbij wel op de verschillen in het ruiproces vergeleken met oudere vogels. Als je meedoet aan de wedvluchten, kies dan voor de lichtere klassen. Bij de NPO of regionale competities zijn er speciale jonge duivenvluchten.
De inleg voor een jonge duivenvlucht ligt vaak tussen de €2 en €5 per duif. Zorg dat je duif fit is en niet meer in de zware rui zit voor je hem inkorft.
De mentale voorbereiding
Een jonge duif moet wennen aan het loslaten en terugvliegen. Tijdens de rui is dit extra spannend. Geef ze de tijd. Laat ze wennen aan het mandje en de korf. Een rustige duif presteert beter.