Symptomen van een zinkvergiftiging door gegalvaniseerd gaas op het hok
Je duiven gezond houden is de basis van elke goede duivensport. Niets is zo vervelend als een kampioen die plotseling ziek wordt zonder duidelijke reden.
Soms zit het ‘m in iets simpels dat je over het hoofd ziet: de draad op je hok.
We hebben het over gegalvaniseerd gaas. Het roest niet, het is stevig en het is overal te koop. Maar soms kan het een sluipend gevaar zijn voor je vliegers en kwekers. Zinkvergiftiging komt vaker voor dan je denkt en het begint vaak met vage klachten.
Wat is zinkvergiftiging bij duiven?
Zinkvergiftiging is niets anders dan te veel zink binnenkrijgen. Duiven pikken aan het gaas of aan de soldeerresten.
Ze eten stukjes metaal die loskomen. Zink is een metaal dat van nature in kleine beetjes in het lichaam voorkomt, maar te veel is giftig. Het tast de slijmvliezen aan en zorgt voor een ontsteking in de darmen.
Waarom is dit nu specifiek gevaarlijk voor duiven? Een duif is nieuwsgierig en pikt graag.
Als je gaas niet goed is afgewerkt, of als er soldeerpunten zitten die loslaten, heb je een directe route naar de maag. Vooral jonge duiven en duiven die net zijn gespeend, zijn gevoelig. Hun systeem is nog niet volgroeid. Een volwassen vlieger kan wel tegen een stootje, maar een jong duifje kan al ziek worden van een paar keer pikken.
Waarom gegalvaniseerd gaas een risico is
Gegalvaniseerd gaas is staal dat is gecoat met een laagje zink. Dat zink beschermt het staal tegen roest.
Het is een slimme uitvinding voor ons, maar voor de duif is het soms giftig.
Zinkvergiftiging ontstaat vaak door simpele slijtage. Controleer je hok daarom wekelijks op losse draadjes.
Als het gaas beschadigd raakt, of als het verouderd, komt het zink los. Vooral als je duiven honger hebben of als er weinig grit beschikbaar is, gaan ze aan de slag met de draad. Er is een verschil tussen nieuw en oud gaas.
Nieuw gaas heeft soms nog scherpe puntjes en een verse zinklaag. Oud gaas kan gaan roesten onder het zinklaagje heen, waardoor er scherpe randjes ontstaan. Deze randjes zijn gevaarlijk omdat ze makkelijk loslaten en worden opgepikt. Ook het solderen van gaas op houten hokken is een risico.
Soldeer bevat vaak lood en zink. Als die naad loslaat, eten je duiven het op.
De symptomen: wat je ziet en voelt
De eerste tekenen zijn vaak vaag. Je duif zit wat strak in de veren, eet minder en is minder actief.
Het lijkt op een verkoudheid of een lichte infectie. Maar na een paar dagen wordt het duidelijker. De ontlasting verandert. Het wordt groenig en waterig.
Soms zit er slijm bij. De duif drinkt meer dan normaal.
Een klassiek symptoom is de ‘zink-snavel’. De snavel kan een beetje dof worden of een vreemde kleur krijgen. De ogen worden dof en de duif zit vaak met gesloten ogen op de stok.
Als je de snavel openspert, zie je soms witte aanslag of zweertjes in de keel. Dat komt door de irritatie van het zink.
De spijsvertering gaat volledig in de war. Een vergiftigde duif heeft vaak diarree en braakt soms.
Ze verliezen snel gewicht. Als je niets doet, gaat de eetlust helemaal weg. De veren gaan er slapper uitzien en de duif zit laag op de poten. Bij wedduiven merk je dit snel: ze komen niet meer fit terug van een training.
De kern van het probleem: hoe het werkt
Zink lost langzaam op in de maagzuur. Eenmaal opgelost, komt het in de bloedbaak.
Het tast de rode bloedcellen aan en zorgt voor een tekort aan rode bloedlichaampjes. Dit heet hemolyse.
De duif raakt zuurstof tekort, zonder dat je direct aan de ademhaling ziet dat er iets mis is. Het is een sluipend proces. De nieren proberen het overtollige zink af te voeren.
Als de hoeveelheid te groot is, raken de nieren overbelast. Dit zie je terug in de urine.
Een duif met zinkvergiftiging plast vaak meer en het is vaak troebel. Op langere termijn kan dit nierfaling veroorzaken, wat soms samengaat met een rafelig verenpak of een duif met een dikke poot. Dit is vaak dodelijk bij jonge duiven. Er is een verschil tussen acute en chronische vergiftiging.
Acuut ontstaat na het opeten van een groot stuk metaal. De duif gaat snel achteruit en sterft soms binnen 24 uur.
Verwarring met andere ziektes
Chronisch ontstaat door langdurig pikken aan gaas. De duif valt langzaam af en presteert minder. In zo'n geval is rust in een aparte ziekenboeg essentieel, zeker bij duiven die in de rui zijn of die net gespeend zijn.
Het lastige is dat zinkvergiftiging lijkt op paratyfus of trichomoniasis. De groene ontlasting en de lusteloosheid komen overeen.
Toch is er een verschil. Bij paratyfus zie je vaak scheefzitten en stuipen. Bij zinkvergiftiging is de stoornis vooral in de spijsvertering en de algemene conditie.
Een test bij de dierenarts geeft uitsluitsel. Let ook goed op de groene mest bij duiven en wat dit zegt over hun conditie.
Als je duiven hebt die plotseling stoppen met eten en wateren, en je hebt recent nieuw gaas op het hok geplaatst, denk dan direct aan zink.
Het is beter om het risico uit te sluiten dan het af te wachten. Vooral bij jonge duiven gaat het snel.
Prijzen en soorten gaas: wat te kopen?
Er zijn verschillende soorten gaas op de markt. Het goedkoopste is gegalvaniseerd kippenengaas. Dit is te koop vanaf €8,- per rol van 10 meter.
Het nadeel is dat de draad dik en scherp is. De mazen zijn vaak 2,5 cm.
Dit is te groot voor jonge duiven, ze kunnen met hun snavel blijven haken. Beter is speciaal duivengaas.
Dit is gemaakt van staaldraad met een zinklaagje of een kunststof coating. Merken als VBI of Van der Sluis leveren gaas met fijne mazen (1,3 cm). Dit voorkomt dat de duiven verstrikt raken.
Een rol van 10 meter kost ongeveer €15,- tot €20,-. Het is iets duurder, maar veel veiliger.
Wil je helemaal zeker zijn? Kies dan voor kunststof gaas (PVC-coating). Dit bevat geen zink. De prijs ligt hoger, rond de €25,- tot €30,- per rol.
Dit is ideaal voor de ren en het vlieggaas. Voor het hok zelf wordt vaak hout en gaas gecombineerd.
Zorg dat je gaas strak spant en dat er geen scherpe eindjes overblijven.
Let op bij het kopen van tweedehands gaas. Soms wordt oude materiaal van sloopprojecten gebruikt. Dit kan verroest zijn of soldeerresten bevatten.
Koop altijd nieuw materiaal voor je hok. De investering is minimaal vergeleken met de waarde van een goede wedduif.
Praktische tips om vergiftiging te voorkomen
Voorkomen is beter dan genezen. Hieronder vind je concrete stappen die je direct kunt uitvoeren.
- Inspecteer het gaas: Loop elke week langs je hok. Kijk naar losse draadjes en scherpe punten. Knip ze direct weg.
- Goed solderen: Als je gaas vastzet met soldeer, gebruik dan loodvrij soldeer. Lood is nog giftiger dan zink. Laat soldeerresten nooit rondslingeren.
- Bied voldoende grit aan: Duiven die voldoende grit hebben, pikken minder aan metaal. Zorg voor een mix van maagkiezel en mineralen. Merken als P40 of De Heuvel zijn ideaal.
- Controleer de eetlust: Volg je duiven dagelijks. Eet er één minder? Controleer dan direct het hok op metaalresten.
- Vervang oud gaas: Als het gaas ouder is dan 5 jaar, of als er roestvorming onder het zinklaagje zit, vervang het dan.
Als je vermoedt dat een duif zink heeft opgenomen, schakel direct een dierenarts in.
Geef geen melk of olie zonder advies. Soms helpt calcium (kalk) om het zink te binden in de darm, maar dit moet onder begeleiding.
Conclusie
Zinkvergiftiging door gegalvaniseerd gaas is een reëel gevaar in de duivensport. Het is makkelijk te voorkomen met goede materialen en regelmatige controle. Kies voor kwalitatief gaas met fijne mazen en vermijd scherpe soldeerresten. Je